TẤT TẦN TẬT VỀ SAFFRON PHẦN 3: NGƯỜI TA TRỒNG NGHỆ TÂY

Có thể bạn đã biết đến “saffron” loại gia vị đắt nhất thế giới, và hơn thế bạn còn biết rất rõ về những công dụng tuyệt vời của “sợi chỉ vàng” này. Bất cứ ai đã sử dụng saffron đều biết đến Iran – thủ phủ của saffron. Đất nước ở vùng Tây Á với khí hậu khô hạn – khắc nghiệt này chiếm hơn 90% sản lượng saffron toàn cầu, và đây cũng là nơi cho ra những sợi saffron có chất lượng cao nhất thế giới.

Saffron là phần nhụy (bao gồm vòi nhụy và đầu nhụy) của cây Nghệ Tây đã được sấy khô. Tính đến thời điểm hiện tại, 1 gram saffron hạng trung có giá khoảng 250.000 đồng – tương đương với 1 kg saffron hạng trung có giá 250 triệu đồng.

Với giá trị cao ít có gì sánh kịp, tại sao người ta không trồng saffron ở Việt Nam? 

Cây nghệ tây là một loại cây trồng quý thuộc dạng “khó tính”, cây đòi hỏi điều kiện thổ nhưỡng tương đối phức tạp nên chỉ thích hợp với một số vùng nhất định trên thế giới. Những vùng thích hợp trồng Nghệ Tây thích hợp cần có khí hậu khô nóng vào mùa hè, nhưng lạnh vào mùa đông. Hơn nữa đất trồng nghệ tây phải là đất khô, đá vôi, có tính thoáng khí cao, bằng phẳng, khu vực trồng không được có bóng râm và không đọng nước.

Thông tin bên lề: Nghệ tây là một loài thực vật có bộ nhiễm sắc thể (NST) tam bội – 3n – và không thể nhân giống Nghệ Tây một cách bình thường (bằng hạt). Người ta trồng nghệ tây bằng củ của chính nó, một củ nghệ tây sẽ cho ra 10 “củ con” sau một mùa. Sau khi thu hoạch hoa nghệ tây các công nhân sẽ đào củ lên một cách cẩn thận, tách ra các “củ con” và gieo trồng chúng trong mùa vụ sau. Bởi vì đặc tính này nên việc trồng Nghệ Tây trên quy mô rộng lớn là điều hết sức khó khăn.

Với những yêu cầu khó khăn trong thổ nhưỡng và khí hậu, Nghệ tây chỉ trồng được ở một số nơi trên thế giới như Hà Lan, Tây Ban Nha, Mỹ, Tây Tạng nhưng nhiều nhất là ở Iran. Với điều kiện thổ nhưỡng phù hợp, khí hậu quanh năm thuận lợi cho sự sinh trưởng của cây Nghệ Tây, do đó Nghệ Tây được trồng tại Iran có sản lượng và chất lượng cao nhất. Theo một thống kê năm 2017, Iran đã cung cấp cho thế giới hơn 350 tấn nhụy hoa nghệ tây – Saffron.

Saffron Iran có chất lượng cao vì đâu?

Cây nghệ tây phải trải qua một quá trình sinh trưởng trong điều kiện khắc nghiệt để có thể cho ra những bông hoa, nhụy hoa – saffron có chất lượng tốt nhất. Cây phải trải qua một mùa hè không hạn – nóng bức và một mùa đông lạnh giá với nhiệt độ âm thì mới cho ra những bông hoa và nhụy hoa có chất lượng cao nhất.

Iran có khí hậu vô cùng phù hợp – mưa vào mùa xuân và khô hơn vào mùa hè – để Nghệ tây sinh trưởng, rèn luyện sau đó cho ra đời những bông hoa tuyệt đẹp.

Thông tin thêm: Nếu có mưa vào thời điểm trước khi cây ra hoa sẽ làm tăng lượng Saffron, còn nếu mưa và thời tiết lạnh khi cây đang ra hoa sẽ làm giảm sản lượng saffron. Bên cạnh đó điều kiện nóng ẩm sẽ gây thiệt hại lớn cho mùa vụ. 

Cây nghệ tây thích nghi tốt với điều kiện ánh sáng đầy đủ, cây ít phát triển ở nơi tối – bóng râm. Những cánh đồng có độ dốc nhẹ, nghiêng về phía có ánh sáng Mặt trời là tốt nhất cho cây. Nói đến ánh nắng thì đây chính là đặc sản của các nước Trung Đông, bao gồm cả Iran.

Mùa vụ gieo trồng và thu hoạch Saffron

Ở Iran, giai đoạn gieo trồng hoàn tất vào tháng 6, củ nghệ tây được trồng cách mặt đất từ 7 – 15 cm. Cây sẽ phát triển rễ và lá vào cuối tháng 10 đến tháng 12 tùy vào độ sâu và điều kiện khí hậu. Độ sâu gieo trồng, khoảng cách giữa các cây, điều kiện khí hậu và chất lượng đất trồng là yếu tố quan trọng quyết định chất lượng và sản lượng Saffron. Củ mẹ được trồng sâu hơn sẽ cho ra saffron có chất lượng cao hơn, dù rằng sẽ làm giảm sản lượng saffron và lượng “củ con”.

Những người trồng Nghệ Tây ở Ý tối ưu hóa sản lượng và chất lượng bằng cách trồng “củ mẹ” ở độ sâu khoảng 15 cm, hàng cách hàng 3 cm. Với việc trồng sâu, sản lượng saffron sẽ giảm nhưng saffron sẽ có chất lượng cao hơn. Với độ sâu trồng khoảng 10 cm sẽ cho năng suất saffron và “củ con” tối ưu nhất. Ở các vùng trồng nghệ tây khác như Tây Ban Nha, Mỹ… người ta sẽ áp dụng độ sâu và khoảng các phù hợp với điều kiện khí hậu – thổ nhưỡng địa phương.

Cây nghệ tây ưa đất sét có chứa đá vôi mềm, thoáng khí, được tưới tiêu – thoát nước tốt và có hàm lượng hữu cơ cao. Người ta thường sử dụng phương pháp truyền thống như lên luống, nâng lớp đất để chống ngập úng cho cây.

Về phân bón khi trồng nghệ tây, để cây có thể cho thu hoạch saffron có chất lượng tốt, người ta sử dụng hoàn toàn là phân bón hữu cơ. Vậy chúng ta có thể nói Saffron là một sản phẩm hữu cơ – Oganic. Trước khi gieo trồng người ta sẽ bón cho đất 20 – 30 tấn phân bón hữu cơ trên 1ha (héc-ta). Sau đó củ sẽ được gieo trồng và hoàn toàn không sử dụng phân bón nữa.

Sau một quá trình tiềm sinh suốt mùa hè khô hạn, nghệ tây sẽ vươn mình khỏi mặt đất, cho ra những lá nhỏ và bắt đầu cho hoa vào mùa thu. Cây nghệ tây chỉ ra hoa vào khoảng giữa mùa thu. Việc thu hoạch hoa Nghệ tây cần phải được thực hiện nhanh chóng và tỉ mỉ vì sau khi nở vào lúc bình minh, hoa sẽ héo rất nhanh khi hết ngày. Tất cả cây sẽ ra hoa trong vòng một hoặc hai tuần.

Giải mã sự đắt đỏ của Saffron

Khi thu hoạch, một hoa tươi vừa hái cho khoảng 30 mg saffron tươi – tương đương 7 mg saffron khô. Để thu được 1 g saffron khô, cần đến 150 hoa tươi. Để dễ hình dung sản lượng saffron:

  • 1 hoa tươi cho ra 7 mg saffron khô.
  • Để có 1g saffron khô cần phải có 150 hoa tươi.
  • Như vậy, 1kg hoa tươi cho thu hoạch 12g saffron khô (tương đương 72 g saffron tươi).

Bên cạnh sản lượng (tính trên diện tích gieo trồng) cực thấp, chất lượng của saffron được đánh giá và phân loại khắt khe. Các thông số về hàm lượng crocin (màu), picrocrocin (vị) và safranal (hương) được phân tích kỹ lưỡng trong phòng thí nghiệm. Việc xác định các thành phần không phải nhụy hoa, tạp chất vô cơ (tro) cũng rất quan trọng trong việc phân loại chất lượng saffron.

Theo tiêu chuẩn saffron quốc tế, chất lượng saffron được chia làm 4 cấp độ (từ I đến IV) dựa theo mức độ hấp thụ quang phổ của từng loại saffron. Độ hấp thu quang phổ càng lớn thì chất lượng càng cao. Tuy nhiên, nhiều thương nhân và người trồng vẫn thích đánh giá chất lượng saffron bằng các yếu tố cảm quan như hương, vị, độ deo và màu sắc của saffron.

Đánh giá bài viết:

Địa chỉ email của bạn sẽ không bị tiết lộ.